e6f8e1c1

Toekomst

Thu, 29 Feb 2024 19:43:49 GMT

Heeft de jeugd de toekomst?

Kinderen en gezinnen in Nederland verdienen goede zorg en goed onderwijs. Maar beide sectoren staan onder druk. De kwaliteit van het onderwijs gaat al jaren achteruit en binnen de jeugdhulp gaan we van incident naar incident. Nederland is inmiddels gedaald op de internationale ranglijst voor de naleving van kinderrechten naar plek 20! We hoeven onze hoop niet alleen te vestigen op de beleidsmakers, bestuurders en wetgevers die steeds nieuwe oplossingen bedenken. Wij kunnen zelf ook een bijdrage leveren, vandaag, morgen en in de toekomst.

Wij zijn van mening dat er een ander, onvoldoende belicht thema ten grondslag ligt aan veel van deze vraagstukken. Namelijk de onmacht die er op dit moment heerst rondom het thema gezag. Op onze website schrijven we over deze maatschappelijke escalatie die wij zien. Deze is naar onze mening onlosmakelijk verbonden met de vele problemen waar beide sectoren op vastlopen. Het goede nieuws is dat er al een oplossingsrichting gevonden is en dat we hier direct mee aan de slag kunnen.

Namelijk het samen dragen van gezag. Gezag gaat over de verantwoordelijkheid die we hebben voor de veiligheid en ontwikkeling van de kinderen die aan ons zijn toevertrouwd. Gezag heb je niet, maar gezag oefen je uit. Gezag is niet hard of zacht, maar moedig, zorgzaam, liefdevol en stevig tegelijkertijd. Gezag is ook niet iets dat je alleen hoeft te doen, je kunt het samen dragen.

Als we lering trekken uit het gedachtegoed van Verbindend gezagⓇ, kunnen we de muren tussen de jeugdhulp, het onderwijs en de gezinnen laten zakken. We kunnen elkaar leren kennen, vertrouwen en respecteren. We kunnen elkaar ondersteunen, aanvullen en verleiden om ons gezag anders in te vullen. We kunnen samen optrekken wanneer we geconfronteerd worden met de onmacht die we ervaren als onze kinderen destructief of crimineel gedrag vertonen. We kunnen samen vieren wat goed gaat en leren van wat beter kan.

Hoe zou dat eruit kunnen zien in de praktijk? Stel je voor dat de school een centraal punt in elke wijk is waar kinderen niet alleen onderwijs volgen, maar ook zorg ontvangen als dat nodig is. Waar ouders terecht kunnen als zij hulp nodig hebben bij het opvoeden, waar het normaal is dat men samenkomt om lotgenotenbijeenkomsten te volgen wanneer ze steun en hulp nodig hebben. Een plek waar ouders, leraren, jeugdzorgwerkers, wijkagenten en anderen als gelijkwaardige partners betrokken worden bij problemen die er spelen op school, in de wijk en thuis. Waar expertise, (ervarings)kennis en kunde gecombineerd worden ten behoeve van kinderen en gezinnen. Een plek waar we elkaar stimuleren om gezag samen te dragen.

Is een plek als deze alleen mogelijk als onze bestuurders ze voor ons vastleggen in transformatieplannen, beleidsstukken of nieuwe wetgeving? Of durven we zelf te innoveren?

Onvoorwaardelijkheid

Tue, 20 Feb 2024 19:09:10 GMT

Onvoorwaardelijkheid in de jeugdhulp?

Het gebruik van het begrip "onvoorwaardelijkheid" in de jeugdhulp groeit gestaag. Maar wat houdt dit begrip nu eigenlijk in en is het wel haalbaar? Onvoorwaardelijkheid is cruciaal voor de gezonde ontwikkeling van kinderen. Het gaat om het idee dat er altijd iemand is die je accepteert, waardeert en liefheeft, ongeacht je gedrag, gedachten of gevoelens. Het gaat om het opbouwen van betekenisvolle relaties, waarin de boodschap doorklinkt: "Ik ben hier en ik blijf hier!"

Maar de essentiële vraag is: is het haalbaar of zelfs wenselijk om te streven naar onvoorwaardelijke jeugdhulp? Lopen we het risico dat we een rol spelen die eigenlijk voor anderen is bedoeld? Professionals kunnen weliswaar momenten creëren waarin ze zeggen: "Ik ben hier," maar kunnen ze garanderen "ik blijf hier"? In essentie zijn zij slechts tijdelijk aanwezig in het leven van een kind. En van wie zouden kinderen het liefst onvoorwaardelijke steun ontvangen? Zijn dat niet hun ouders, familieleden en anderen met wie ze een diepe band hebben?

Natuurlijk streven professionals ernaar om kinderen het gevoel te geven dat ze er voor hen zijn en zullen blijven. Er zijn situaties te bedenken waarbij het goed is dat we als jeugdzorgwerker, pleegouder of gezinshuisouder een onvoorwaardelijke relatie aangaan met een kind. Het leven is complex en vol grijstinten; het draait om "en-en", niet om "of-of". Maar hebben we voldoende oog voor de rol van ouders, familie en anderen in de levenslange relatie die ze hebben met hun kind?

Daarnaast lijkt het nastreven van onvoorwaardelijke jeugdhulp prijzenswaardig, maar we moeten realistisch zijn over de complexiteit van dit streven en de beperkingen waarmee het wordt geconfronteerd. Het wordt tijd om te erkennen dat de wens om onvoorwaardelijk te zijn als professional vaak wordt beperkt door voortdurende opschaling van zorg, frequente uithuisplaatsingen, doorplaatsingen en parallelle processen van pedagogische onmacht. Houd daarbij ook rekening met de uitdagingen op de arbeidsmarkt en de verschillende financieringsvraagstukken. Wat blijft er dan nog over van deze onvoorwaardelijke intentie?

Ons standpunt is dat de jeugdhulpsector zich meer moet richten op de ondersteuning van ouders, familieleden en betrokkenen wanneer hun onvoorwaardelijkheid wordt bedreigd door escalerende dynamieken die leiden tot relationele spanningen, polarisatie en onmacht. Wij vinden dat we als ouders, betrokkenen en professionals ons niet alleen moeten focussen op het veranderen van het gedrag van het kind, maar vooral op het versterken van de band tussen de gezinsleden. Wij geloven dat kinderen juist in moeilijke tijden onvoorwaardelijkheid nodig hebben van de mensen van wie ze die het liefst ontvangen. Maar hoe doe je dit en hou je dit vol wanneer gedrag echt ingewikkeld wordt?

Auteur: Pim te Pas

Illusie van controle

Fri, 22 Sep 2023 09:33:59 GMT

Verbindend gezag; Illusie van controle

Als ouder of opvoeder wil je het beste voor je kind. Je wilt dat je kind gelukkig is, gezond is, goed leert, fijne vrienden heeft en zich goed gedraagt. Maar soms lijkt het alsof je kind niet naar je luistert, niet doet wat je zegt, of zelfs het tegenovergestelde doet. Je kind maakt keuzes die jij niet begrijpt, die jij niet goedkeurt, of die jij zelfs gevaarlijk vindt. Hoe ga je daarmee om?

Een veelvoorkomende reactie, vanuit de beste bedoelingen, is om controle uit te oefenen over je kind. Je denkt dat als je maar genoeg druk uitoefent, als je maar genoeg 'straft', als je maar genoeg beloont, als je maar genoeg uitlegt, als je maar genoeg preekt of smeekt, dat je kind zijn gedrag dan wel zal veranderen. Maar is dat wel zo? Heb je echt controle over het gedrag van je kind? Of is dat een illusie die je veel energie kost, veel stress oplevert en de relatie met je kind beschadigt?

Binnen Verbindend gezag en Geweldloos verzet is een belangrijk aspect ‘de illusie van controle’. Hierbij gaat het over het loslaten van de gedachte dat je controle hebt, of kan uitoefenen, over een ander. Als ouder heb je dit waarschijnlijk al vaak genoeg aan den lijve ondervonden. Je zegt iets, spreekt iets af of verbiedt iets en je zoon of dochter trekt toch zijn eigen plan. Het geeft opvoeders vaak een machteloos gevoel en stelt ons voor lastige dilemma’s. Binnen het gedachtegoed van Verbindend gezag en Geweldloos verzet gaat men ervan uit dat je als opvoeder alleen controle hebt over de eigen gedachten, emoties en gedragingen.

Het doel is dus niet om je kind of zijn gedrag direct te veranderen, maar om de relatie met je kind te verbeteren, interacties positief te beïnvloeden en vanuit (geweldloos)verzet tot oplossingen te komen voor destructief gedrag. Je beoogt niet dat je kind zich onderwerpt aan jouw wil, maar dat hij of zij zich verantwoordelijk voelt voor zijn of haar eigen keuzes. Niet dat je kind bang is voor jouw reactie, maar dat hij of zij respect heeft voor jouw positie. Niet dat je kind zich afsluit van jou, maar dat hij of zij zich openstelt voor jouw onvoorwaardelijke liefde. Er is een nadrukkelijke balans tussen respect voor autonomie van het kind en het behoud van je ouderlijk gezag.

Door ‘de illusie van controle’ los te laten, neem je afscheid van een patroon dat verdere verwijdering, beschadiging van relatie en escalaties in de hand werkt. Het toepassen van Verbindend gezag en Geweldloos verzet kan helpen om destructief gedrag te stoppen en beschadigde relaties te herstellen waardoor er ruimte komt voor herstel, verbinding en harmonie in je gezin.

auteur: Maarten van den Berg en Pim te Pas

Demonische vs tragische zienswijze in de jeugdhulpverlening

Mon, 11 Sep 2023 10:25:15 GMT

Een andere manier van kijken?

De tragische zienswijze is een manier van kijken naar het leven en de mens die uitgaat van een integrale benadering. Het erkent dat lijden een onvermijdelijk onderdeel is van het bestaan en dat mensen zowel goede als slechte eigenschappen hebben. Het streeft niet naar het elimineren van problemen of stoornissen, maar naar het bieden van mededogen, mildheid, troost en acceptatie. Het ziet de ander niet als fundamenteel anders, vreemd, slecht of kwaadaardig, maar als gelijke, met wie een relatie kan worden aangegaan. Het neemt geen superieure positie in ten opzichte van anderen, maar ziet af van macht, dwang en controle. Het realiseert zich dat verandering kleine, lokale verbeteringen vereist en niet altijd radicale oplossingen.

Verbindend gezag is een vorm van gezagsuitoefening die gebaseerd is op de principes van geweldloos verzet en onderkent de tragische zienswijze. Het gaat over het opbouwen van een werkrelatie met ouders waarbinnen zij hun kwetsbaarheden mogen delen. Het gaat over het bieden van houvast en steun aan de ander, zonder te oordelen of te veroordelen. Het gaat over het doorbreken van escalatiepatronen en het herstellen van de verbinding. Het gaat over het mobiliseren van een steunnetwerk, waardoor alle betrokkenen worden gedragen door een web van steunende relaties. Het gaat over het onvoorwaardelijk aanwezig zijn en blijven in het leven van een ander, zonder te willen winnen of veranderen.

In de jeugdhulpverlening zien we helaas nog te vaak dat er wordt gedemoniseerd. Dat wil zeggen dat er wordt gedacht in termen van goed en kwaad, dat er wordt gezocht naar snelle en pijnloze oplossingen, dat er wordt gestreefd naar de bevrijding van 'het kwaad', dat er wordt geëist dat mensen erkennen en bekennen, dat er wordt ingegrepen met radicale maatregelen zoals uithuisplaatsingen. Dit leidt tot conflicten, polarisatie, uitsluiting en meer leed.

Gezond gezag verzet zich hiertegen. Wij staan voor de noodzakelijke transformatie in de jeugdhulpverlening. Wij willen een cultuur creëren waarin er ruimte is voor de tragische zienswijze, waarin er respect is voor de complexiteit en diversiteit van mensen en situaties, waarin er aandacht is voor de relationele aspecten van hulpverlening, waarin er wordt samengewerkt met ouders en jongeren en waar destructief en problematisch gedrag tegemoet getreden wordt met standvastig verzet.

Auteur: Maarten van den Berg

Aandacht voor oudermishandeling

Fri, 01 Sep 2023 17:47:04 GMT

Wat als je kind jou mishandeld?

Graag wil ik uw aandacht vestigen op een belangrijk onderwerp dat naar mijn mening niet de erkenning krijgt die het verdient: ouders die te maken hebben met mishandeling door hun eigen kinderen.

Gedurende de jaren heb ik veel gezinnen gezien waarin sprake is van oudermishandeling. Deze situaties hebben diepe indruk op me gemaakt en hebben me doen beseffen dat er meer aandacht nodig is voor deze kwestie.
Wat mij opviel bij deze ouders was hun onvermoeibare vastberadenheid om te blijven zoeken naar manieren om het contact met hun kinderen te herstellen. Het viel ook op dat deze gezinnen vaak in isolement leven; mensen buiten het gezin waren zich vaak niet bewust van de overheersende atmosfeer van angst.

In de gesprekken die ik had met deze ouders vertelden ze vaak een vergelijkbaar verhaal. Ze ervaren dat de professionals hun ouderschap leken te beschouwen als één van de oorzaken van het extreme gedrag van hun kinderen, en dit gevoel van gedemoniseerd worden, legde een extra last op hun schouders.

Het is duidelijk dat professionals voor een complexe opgave staan bij het ondersteunen van deze gezinnen. De situaties zijn ingewikkeld en veeleisend, elk met hun eigen unieke achtergrond en context. Desondanks is het overduidelijk dat deze ouders herhaaldelijk het gevoel hebben dat er een oordeel over hen wordt geveld. Dit heeft aanzienlijke negatieve gevolgen voor de effectiviteit van de geboden hulp, wat vaak leidt tot wantrouwen ten opzichte van de hulpverleners. Afgezien van deze verstoord geraakte professionele relaties lijkt er nog een ander onmiskenbaar patroon aanwezig te zijn, namelijk dat de betrokken hulpverleners en ouders vaak de ijdele hoop hadden dat therapie en/of medicatie voor het kind alleen verlichting zou brengen. Hoewel dit soms enige verlichting bracht, bleef het geweld meestal voortduren.

In mijn werk heb ik intensief samengewerkt met diverse verwijzers. Zij ondervinden eveneens moeilijkheden bij het vinden van passende hulp voor gezinnen in vergelijkbare situaties. Het aanbod van hulpverlening in de regio schiet vaak tekort, en de wachtlijsten zijn lang, als er al geschikte ondersteuning beschikbaar is. Hier bij wil ik opmerken dat er ook gezinnen zijn die in stilte met dit probleem worstelen en om diverse redenen geen hulp zoeken, zoals schaamte of andere overwegingen.

Om gezinnen in dergelijke complexe situaties bij te staan, hebben we Gezond Gezag opgericht. We hanteren een benadering gebaseerd op Verbindend gezag en Geweldloos verzet. Het kan een baken van hoop zijn voor gezinnen die te maken hebben met oudermishandeling.

Er valt nog veel meer te zeggen over dit onderwerp en over hoe wij hierbij kunnen helpen. Als inspiratie wil ik het volgende artikel met jullie delen.
Doorpraten? Neem contact met ons op.

Klik hier voor een ondersteunend artikel; Klappen van je kind.

auteur: Pim te Pas